در فرآیند تجزیه مواد آلی در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب، گازهایی نظیر سولفید هیدروژن (H₂S)، آمونیاک (NH₃) و متان (CH₄) تولید می‌شوند. از میان این گازها، سولفید هیدروژن به دلیل تبدیل شدن به اسید در مجاورت رطوبت، خورنده‌ترین گاز برای تجهیزات فلزی، کابل‌ها و تابلوهای برق محسوب می‌شود. آمونیاک نیز به‌ویژه به مس و آلیاژهای آن آسیب می‌رساند.
تأثیرات گازهای خورنده بر تجهیزات:
حضور مداوم این گازها می‌تواند منجر به موارد زیر شود:
- زنگ‌زدگی تابلوهای برق و بدنه تجهیزات
- سیاه شدن یا سولفاته شدن ترمینال‌ها و شینه‌ها
- افزایش مقاومت اتصالات و داغ شدن محل اتصال
- خرابی بردهای الکترونیکی و تجهیزات PLC
- کاهش دقت سنسورها و ترانسمیترها
- کاهش عمر کابل‌ها و اتصالات الکتریکی
این مشکلات در ابتدا جزئی به نظر می‌رسند اما در بلندمدت می‌توانند به توقف تولید، افزایش هزینه تعمیرات و حتی خطرات ایمنی منجر شوند.
راهکارهای کاهش اثر H₂S:
تهویه مناسب و پایش مداوم غلظت گاز، نصب دتکتور و سیستم هشدار، استفاده از تابلوها و تجهیزات با درجه حفاظت (IP) و پوشش ضدخوردگی مناسب، به‌کارگیری قطعات ابزاردقیق و استیل ضدزنگ در نقاط حساس، و انجام بازرسی و سرویس دوره‌ای از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه هستند.
تجارب بهره‌برداری:
پس از سال‌ها بهره‌برداری، درس‌آموخته‌های عملی زیر ثبت شده است:
- تعویض به‌موقع ترمینال‌های خورده‌شده پیش از بروز داغ‌شدگی
- تفکیک خطای واقعی سنسور از خطای ناشی از خوردگی کانکتور یا نفوذ رطوبت به جعبه اتصال (که باعث ارسال اطلاعات نادرست به PLC می‌شود)
- استفاده از گلند استیل ۳۱۶ یا برنجی آبکاری‌شده به‌جای گلندهای معمولی
- اندازه‌گیری سالانه مقاومت سیستم ارت و بازدید دوره‌ای اتصالات
- انتقال تابلوهای برق و ابزاردقیق به مناطق با غلظت گاز کمتر
- استفاده از رزین‌های مناسب برای کاهش اثر گاز بر لوله‌های مسی کولرهای گازی
نتیجه‌گیری:
گازهای خورنده در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب به‌مرور عمر تجهیزات برق و ابزاردقیق را کاهش داده و هزینه تعمیرات را افزایش می‌دهند. اجرای برنامه منظم بازرسی، نگهداری پیشگیرانه، استفاده از تجهیزات مقاوم و تهویه مناسب می‌تواند بخش بزرگی از این مشکلات را پیشگیری کند و اطمینان بهره‌برداری از تصفیه‌خانه را افزایش دهد.
نویسنده: محسن بختیاری‌زاده
برای دریافت متن کامل مقاله، لطفاً به ایمیل info@nilab-sanat.com پیام دهید.